دكتر حميد محمود هاشمي·٭، دكتر فائزه رجبي٭٭

٭ دانشيار گروه جراحي دهان و فك و صورت دانشكده دندانپزشكي دانشگاه علوم پزشكي تهران

٭٭ دندانپزشك
مقدمه:

از آنجا كه ورزش‌هاي رزمي در زمره ورزش‌هاي پر برخورد قرار مي‌گيرد، همين امر موجب نگراني افراد در زمينه بروز آسيب مي‌شود كه از
مهم ترين آنها آسيب‌هاي ناحيه صورت است كه به ويژه در بانوان، به دليل اهميت مسأله زيبايي و فرم صورت اين مسأله بيشتر مورد توجه قرار مي‌گيرد و نيز بدليل اينكه ورزش‌هاي رزمي از جمله تنها ورزش‌هايي هستند كه بخاطر نوع پوشش آنها احتمال حضور بانوان ورزشكار در عرصه‌هاي بين‌المللي وجود دارد، لذا در اين تحقيق ما بر آن شديم تا با بررسي فراواني آسيب‌هاي فك و صورت در بانوان رزمي كار به ميزان بروز اين آسيب‌ها پي ببريم و در صورت امكان راه كارهايي را نيز براي پيشگيري از بروز اين آسيب‌ها عنوان كنيم.

ما در اين تحقيق ضمن بررسي فراواني آسيب‌هاي فك و صورت در بانوان رزمي كار شركت كننده در سه رشته تكواندو، كاراته و جودو در مسابقات قهرماني كشور به دنبال بدست آوردن‌ آمار درستي در زمينه تعداد آسيب‌ها، تنوع آسيب‌ها و نواحي كه بيشتر در معرض آسيب‌ قرار مي‌گيرد هستيم تا مقدمات و راهكارهايي را براي پيشگيري از بروز اينگونه آسيب‌ها عنوان كنيم.

مواد و روش ها:

اين مطالعه از نوع مقطعي بوده و روش نمونه‌گيري به صورت تمام شماري بود. مشخصات فردي ورزشكار، انواع آسيب‌هاي دنداني، اسكلتال و بافت نرم توسط پزشك مسابقه در كنار زمين براي ورزشكاران آسيب ديده در فرم مخصوص ثبت گرديد. محل برگزاري مسابقات در شهرهاي كرمان، شهركرد و كرج مي‌باشد. از 938 ورزشكار شركت كننده در اين مسابقات تعداد 170 نفر در رشته تكواندو، 507 نفر در رشته كاراته و 261 نفر در رشته جودو به رقابت پرداختند كه از اين تعداد 14 نفر دچار آسيب‌ديدگي شدند (تعداد كل آسيب‌ها 20 مورد است كه در برخي افراد بيش از يك آسيب ديده شده است).

يافته‌ها:

بيشترين آسيب در رشته ورزشي كاراته مشاهده شد و در رشته جودو هيچگونه آسيبي ديده نشد. از بين آسيب‌هاي مشاهده شده نيز آسيب‌هاي خفيف نسج نرم بيشترين مورد را شامل مي‌شد و آسيب‌ دنداني اصلاً مشاهده نشد. آسيب‌ها در 3 زمينه آسيب‌هاي دنداني، اسكلتال و بافت نرم مورد بررسي قرار گرفتند كه شامل 4 مورد آسيب اسكلتال، 16 مورد آسيب بافت نرم بود و آسيب دنداني مشاهده نشد. آسيب‌هاي اسكلتال شامل: 2 مورد دررفتگي و 2 مورد شكستگي بود.

آسيب‌هاي بافت نرم شامل: 11 مورد كوفتگي و كبودي و 3 مورد خراشيدگي و 2 مورد پارگي بود كه 12 مورد آن در رشته كاراته و 4 مورد به رشته تكواندو مربوط است.

نتيجه‌گيري:

بطور عملي ريسك آسيب‌هاي فك و صورت در ورزش‌هاي رزمي پايين بوده و آسيب نسج نرم بيشترين مورد آسيب‌هاي مشاهده شده مي‌باشد. در نهايت با توجه به مطالعه انجام شده به نظر مي‌رسد بهتر است كه ورزشكاران قبل از انجام مسابقات ورزشي حتماً توسط پزشك، معاينه دقيق و كامل شوند هم از نظر معاينات پزشكي و هم معاينات دندانپزشكي و در صورتي كه سابقه آسيب‌ قبلي وجود دارد حتماً اين آسيب قبل از انجام مسابقه ثبت شود. نتايج اين تحقيق لزوم استفاده از وسايل محافظتي شامل گاردهاي صورتي و دهاني و آموزش دقيق ورزشكاران در جهت اهميت استفاده از اين وسايل و نظارت دقيق بر انجام استفاده از وسايل محافظتي را مورد تاكيد قرار داد.

واژه‌های کليدی:

آسيب فك و صورت، آسيب ورزشي، شكستگي فك پايين، شكستگي فك بالا.